BAŞAR S.M.M.M. LTD.STI.

Hakimler de, şirketlerin mal durumu ve sundukları projeye bakıp ikna olurlarsa talebe olumlu yanıt veriyor. Ancak bu hakkı kötüye kullananlar da var.

Haber:Dinçer GÖKÇE

İcra İflâs Kanunu'nun 179. maddesinden yararlanarak iflâs erteleme talebinde bulunan şirketlerin sayısı son dönemde arttı.

Nakit sıkışıklığında, cari ödemelerinde sıkıntıya giren işadamları, mahkemelere başvurarak, iş yapma kapasitesi ve potansiyellerinin borçlarını ödeyebileceğini ispat ederek 'iflas erteleme' talebinde bulunuyor.

Gözlem Gazetesi olarak, bu dönemde 'iflas erteleme' talebinde bulunan şirketlerin dosyasını açıyor. İstanbul'daki ticaret mahkemelerinde, binlerce şirket arasında, iflas erteleme talebinde bulunan, iflas erteleme talebi kabul edilen şirketlerin izini sürdük..

Mavi kaplı defter
Bundan bir yıl kadar önce faaliyete giren Bakırköy Adliye Sarayı'nda olağan bir cum günü Asliye Ticaret Mahkemeleri'nin bulunduğu 7. kata çıkıyoruz. Hedefimiz, Ticaret Mahkemeleri'nin mutfağı konumunda olan ve Adliye koridorlarında 'Kalem' olarak bilinen Yazı İşleri Müdürlükleri'nde bulunan 'Mahkeme Esas Defterleri'.

Yazı İşleri Müdüresi'nin izniyle baktığımız mavi parşömen kaplı 'Esas Defteri'nde yaprakları tek tek çevirdiğimizde bildiğimiz-bilmediğimiz binlerce firmanın ismine rastladık. Kimi iflas erteleme, kimi iflas, kimi çek gibi davalardan ötürü deftere girmiş binlerce firma. Ancak bizim izini sürdüğümüz iflas erteleme talebinde bulunanlar. 3 saatlik arayıştan sonra elektronikten hazır giyime, kimyadan ipliğe, gıdadan ev tekstiline kadar 74 erteleme talebine rastladık. Tabii bu bizim baktıklarımız. İstanbul'da 30 tane ticaret mahkemesi var. Bunların 14'ü Levent, 4'ü Bakırköy, 3'ü Beyoğlu, 2'si ise Kadıköy'de..

Ünlü firmalar var
Türkiye'de iflas noktasına gelmiş şirketlerin başvuracağı 3 yöntem var. 1-Konkordato (*), 2-Yeniden yapılanma, 3-İflâs erteleme. Son dönemde zora düşen büyük grupların en fazla başvurduğu yöntem ise İflâs Erteleme talebi oluyor. İflâs ertelemenin ise iki basit şartı bulunuyor. Birincisi, şirketin borca batık durumda olması, diğeri de şirketi ayağa kaldıracak bir projesinin bulunması. Bu iki şartı yerine getiren hakimlerden 'iflas erteleme'yi almayı başarıyor.

Hukukçulara ve bankacılara göre iflas ertelemeler, krizin de etkisi ile son bir yılda adeta patlama yaşıyor. Bunların arasında ünlü firmalar da var. Uzakdoğulu firmaların acımasız rekabetine fazla dayanamayan ve Avrupa pazarında kayba uğrayan Profilo bunlardan biri.

2007 yılında iflas erteleme isteyen Profilo Telra'nın bankalara 217 milyon YTL, tedarikçilere 62 milyon YTL, işçilere de 6.8 milyon YTL borcu var. Profilo Telra'yı bünyesinde bulunduran Profilo Holding CEO'su Göksen Körezlioğlu, şirketin aktiflerinin borçları ödeyecek güçte olduğunu belirtip, "Tek ihtiyacımız olan şey zaman" demişti. Mahkeme, iflas erteleme kararı vererek o zamanı verdi.

Bir diğer örnek de Şahinler Holding. 80 milyon YTL'si bankalara olmak üzere 150 milyon YTL civarında borcu bulunan şirket, 22 Ağustos 2008'de Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne iflasın ertelenmesi konusunda talepte bulunmuştu. Şirketin küresel krizin yarattığı sıkıntı nedeniyle zora düştüğü, mal varlığı olmasına rağmen nakit darboğazında olduğu için iflas erteleme talebi kabul edildi.

Diğer firmalar
TOKİ'ye Anadolu'daki bazı şehirlerde konut yapan VE-NA İnşaat, Yüzbaşıoğlu İnşaat, Siska ve Meksan A.Ş, ev tekstilinde önemli bir isim olan ve Brillant markası ile tanınan Baydemirler Grubu, Ramazan Bayramı öncesi 3 çocuğu ile sele kapılarak hayatını kaybeden Esat Edin'in sahibi olduğu Kemer Golf Turizm ve Kemer Yapı, yine FSM Matbaacılık bu talebi kabul edilen firmalardan bazıları. Bu arada Esat Edin'in ödeme planı 10 Eylül'de kabul edildi, ne yazık ki Edin'in ömrü mahkemeye sunduğu planı uygulayıp borçlarını temizlemeye yetmedi.

Konkordato*:
İyi niyetli borçlunun alacaklılarıyla yaptığı, Ticaret Mahkemesi'nin onayıyla geçerlilik kazanan anlaşma. Bu yolla borçlu haciz ve iflas takibinden kurtuluyor. Konkordato ile borçlu, alacaklılarının çoğunluğuyla bir anlaşma yapıyor. Bu anlaşma ile alacaklılar bir oranda alacaklarından vazgeçerken, borçlu da elindeki tüm mal varlığıyla borçlarını kabul edilen oranda ödemeyi taahhüt ediyor.

ŞİRKETLERE NE GİBİ AVANTAJLAR SAĞLIYOR?

** Borçlu şirketler tarafından verilen teminat mektuplarının nakte çevrilmesi tedbiren durduruluyor.

** Borçlu şirkete ait borçlardan dolayı elektrik, su, doğalgaz gibi zorunlu ihtiyaçların kullanıma kapatılması engelleniyor.

** Daha önce haczedilen ve muhafaza altına alınan ancak şirketin faaliyetlerinde kullanılan her türlü teçhizat, büro eşyası, tesis ve demirbaşlar borçlu şirket yetkililerine yeddiemin olarak teslim ediliyor.

** Yasal takipler yolu ile rehinli mal satışları durduruluyor.

** Borçlu şirketlerin mal varlığı olan gayrimenkullerin ve araçlarının üçüncü şahıslara devir ve temliklerinin engellenmesi için işlem başlatılıyor.

** Şirketlere kayyım atanıyor. Kayyımlar üçer aylık süreler halinde iyileştirme proje uygulamaları ve şirketin mali durumu ile ilgili rapor ibraz etmeye görevli kılınıyor.

** İflâs erteleme sonucunda borçlu firma normal faaliyetlerine devam edebiliyor. Kamu alacağı ve SSK primleri dahil hiçbir yasal takip yapılamıyor.

** Mahkeme, kayyımın verdiği raporlara göre iflâs erteleme süresini sona erdirebildiği gibi, 4 yıla kadar da uzatabiliyor veya firmanın iflasına karar verebiliyor.

AVUKATLAR: SUİSTİMALLERE DİKKAT

Hak etmeyen de başvuruyor

Uzmanlara göre 'iflas erteleme' talebini artıran düzenlemeler 2001 krizinden sonra yapıldı. Hukukçular, daha önce hakimlerin takdir yetkisinde olan iflas ertelemelerinin 2003'ten sonra 'takdiri zorunlu' hale getirildiğine dikkat çekiyor. Avukat Bülent Deniz, "iflas erteleme cennete giden yolun anahtarı gibi görülüyor" diyerek başladığı sözlerini şöyle sürdürüyor: "İflâs ertelemenin koşulları o kadar takdire müsait ki anlatılamaz. Şirketlerin projeleri iyidir ya da kötüdür, uygularsa kurtulacak mı kurtulmayacak mı belli değil. 2001 krizinden sonra, yapılan düzenlemeye kadar dosyalar sürekli reddediliyordu. 4949 sayılı kanunla, borca batıklığı ve projenin iyi olduğunu saptayan hakimin iflas erteleme kararını vermesi mecburiyeti getirdi. Hakimler de riski göze alamadığı için iflas erteleme kararını vermeye başladı. Ama, bu kararlar birçok suistimal kuruluşlarının ve rantiyecilerin ortaya çıkmasına neden oldu. Başı sıkışan, hak eden de hak etmeyen de başvuruyor."

Hakimi ikna etmek yeterli
"Eskiden alacak takibine gittiğimizde karşımıza tabela şirketleri çıkardı. Şimdi ise iflas erteleme kararları çıkıyor" diyerek sistemin suistimal edildiğini vurgulayan Avukat Gülsüm Yetgin, ihtiyacı olmayanın bile iflas erteleme kararı aldırdığını görüşünde. İflâs erteleme kararlarının bazı kesimler için bir rant kapısı haline getirdiğini söyleyen Yetgin, sözlerini şöyle sürdürdü: "Yaşanan iflas davalarına bakan Yargıtay'ın bile kafası karışmış durumda. Yargıtay 19. Hukuk Dairesi yaklaşık 1-1.5 yıl önce kendi içinde bir süzgeç mekanizması kurdu ve Meclis'ten Türk Ticaret Kanunu'nda bazı düzenlemeler olması bekleniyordu. Ancak, hükümetin 'zor duruma düşeni boğmayız' yaklaşımından dolayı konu sürüncemede kaldı. Sorunun çözümü konkordato ve yeniden yapılanmanın daha işler hale getirilmesinde yatıyor. Konkordato da 'alacaklılarını ikna et' deniyordu. İflâs erteleme ise kolay iş. Teminata gerek yok, alacaklıyı ikna etmek yok. Hakimi ikna et yeter"

BENZER SUİSTİMAL ÇEKLERDE DE VAR
Firmaların hayatiyetinin devamını sağlayan hukuki haklar çekle yapılan alışverişlerde de sıklıkla yaşanıyor. Aldığı mal karşılığı çek verip daha sonra "çek rızam hilafına kesildi (rızama aykırı)" diyerek, bankalara "ödemeden men" talimatı verenler, kanunun kendilerine verdiği bu hakkı suistimal ediyor. Ancak bu yola sapanlar karşılıksız çek düzenleme ve dolandırıcılık suçlarının faili haline de gelebiliyor. Ödemeden men talimatı bulunan çeklerde, çeki tahsil etmek isteyen ticaret erbabının isteğine rağmen çekin arkasına ödenmeme gerekçesini, çekin karşılığının hesapta bulunup bulunmadığını yazmaktan imtina eden bankalar ağır para cezalarıyla karşı karşıya kalabiliyor. Ayrıca borçlu keşidecinin tek taraflı iradesiyle elde ettiği ödemeden men durumu, alacaklının çekten doğan yasal haklarını kullanmasına engel olmuyor.

BAKIRKÖY ADLİYESİ'NDEKİ İFLÂS ERTELEME DOSYALARI:

1. Asliye Ticaret Mahkemesi:
*Detay Ambalaj San.
*Punut Tekstil San Ve Dış Tic Ltd Şti
*Feza Fantazi İplikleri Pazarlama San Ve Tic Ltd Şti
*Örünç Ofset Matbaacılık Ve Ambalaj San. Ticaret Ltd.Şti
*Tekstilye Tekstil İşl. Ltd. Şti.
*Prosan Araç Ekipmanları San. Ve Tic. Ltd. Şti.

2. Asliye Ticaret Mahkemesi:
*Cemre Ambalaj Gıda San.Ve Tic..Ltd. Şti.
*Çınarlı Tekstil
*Baykan Doğalgaz Malzemeleri Pazarlama San Ve Ticaret Aş.
*Baykan Isı Sistemleri San.Ve Tic..Aş
*Moda Tekstil İplik Boya Apre San Tic Aş
*Cihan Cam Pvc Reklamcılık
*Alpay Gıda San Ve Tic A.Ş
*Arat Tekstil Sanayi Ve Ticaret A.Ş.
*Baysallar Tekstil San. Ve Tic. A.Ş.
*Arifoğlu Baharat Ve Gıda San.Tic. Ltd. Şti.
*Arpaş Arifoğlu Pazarlama Dağıtım Ve Tic Aş
*Elit Peyzaj Proje Danışmanlık San Tic Ltd Şti
*Alkan Fideral Tasarım Üretim Sistemleri
*Elit Ev Ve Bahçe Mob.San.Ve Tıc. .A.Ş..
*Gürinpet İnşaat Petrol Tekstil San Tic. Ltd. Şti.
*Safir Gıda Üretim Ve Pazarlama A.Ş..
*Güney Halı San. Tic. Ltd. Şti.
*Huzur Çorap San Ve Tic Aş.
*Çetin Triko Örme San.
*As Kimya Kimyevi Madde
*Akman Tekstil Tic. Ve San. A.Ş
*Akman Dış Ticaret'in
*Akman Giyim
*Arslan Süt Mamülleri Gıda San. İml. Ve Tic

3-Asliye Ticaret Mahkemesi
*Fsm Matbaacılık Ltd. Şti (İflas Erteleme Kararı Verildi)
*İzefurum İçecek Ve Gıda San. Tic. Aş
*Asil Tekstil İnş. Turizm San. Ve Dış Tic. Ltd. Şti.
*As-Taş İnşaat Elektrik San. Ve Tic. Ltd. Şti.
*Fly Tekstil Örme San. A.Ş
*Hilteks Tekstil San Ve Tic Ltd Şti
*Hilteks Baskı Dokuma Ltd.
*Ancel Elastik İç Ve Dış Tic. A.Ş.
*Far Mobilya Aksesuarları İmalat San. Tic. Aş
*Gözde Plastik San. Ve Tic. A.Ş.
*Ass Uykar Döküm Sanayi Tic. Ltd. Şti.
*Şahinler Holding
*Teyvaş Toplu Yemek Hizmetleri
*Şahinler Mensucat
*Belteks Tekstil
*San-Tur Turizm
*Koton Klub Konfeksiyon
*Modavizyon Tekstil
*Santeks Moda Tekstil
*Şahinler Enerji Üretim
*Konteks Konfeksiyon
*Bilkont Dış Ticaret
*Kımelsan Kımya Elektrık San.Ve Tıc.A.S.
*Alta Kimyevi Maddeler San. Ve Dış. Tic. AŞ
*Ekim Holding

4-Asliye Ticaret Mahkemesi
*Özgüzel Dayanıklı Tük. Malları Teks. Gıda İnş San Ltd Şti.
*Okiba Uluslararası Tic. Aş
*Gülder Tekstil
*Arı Tekstil Yapı Dekorasyon San. Ve Dış Tic. Ltd. Şti.
*Baydemirler Tekstil Sanayi Ve Ticaret Aş
*Nil-Bay Tekstil
*Ossan Kumaşçılık Tekstil San. Ve Dış Tic. Ltd. Şti
*Ef-Ya Örme Tekstil San.Ve Tic.Ltd.Şti.
*Zass Ev Aletleri San.Ve Tic. A.Ş
*Moda İplik Ve Agre San.
*Tok Giyim San. Ve Tic. A.Ş
*Numaş Tekstil San. Ve Tic. A.Ş
*Nural Tekstil End. Tic. A Ş
*Kayen Otomotiv Sog. San. Ltd. Şti.
*Mag Yayıncılık
*Kasu Matba Ambalaj San. Ve Tic. Ltd. Şti
*Jutsan Polipropilen Çuval Sanayi A.Ş
*Kuzey Ambalaj Ve Mat.As..
*Lithapol Basım Kağıt Poşet Ambalaj